Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması | Biyoloji Konu Anlatımı

Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması | Biyoloji Konu Anlatımı

Canlıların benzer özelliklerine göre gruplandırılmalarına sınıflandırma denir. Sınıflandırmayla uğraşan bilim dalına SİSTEMATİK (Taksonomi) denir. İki çeşit sınıflandırma vardır.

Suni (Ampirik) Sınıflandırma

  • Canlıların dış özelliklerine bakılarak yapılan sınıflandırmadı
  • Bu sınıflandırmada nitel gözlemler yapılır.
  • Bu sınıflandırmada analog organlar esas alınmıştır.

Analog Organ: Kökenleri yani yapıları farklı, görevleri aynı olan organlardır.

Örnek: Yarasa kanadı, sinek kanadı, kuş kanadı vb.

Doğal (Filogenetik) Sınıflandırma

  • Canlıların gen yapıları, protein yapıları, anatomik, morfolojik ve fizyolojik benzerlikleri ile embriyonik gelişimlerine bakılarak yapılan sınıflandırmadır.
  • Bu sınıflandırmada nicel gözlemler yapılmıştır.
  • Bu sınıflandırmada homolog organlar esas alınmıştır.

Homolog Organ: Kökenleri yani yapıları aynı, görevleri farklı olan organlardır.

Örnek: Yarasa kanadı (uçma), balinanın ön yüzgeçleri (yüzme), insanın kolu

NOT:

İki canlı arasında homolog organ sayısı ne kadar çok ise ve embriyolojik gelişme evreleri ne kadar benzer ise o kadar yakın akrabalardır.

SINIFLANDIRMA BİRİMLERİ

  1. ALEM
  2. ŞUBE
  3. SINIF
  4. TAKIM
  5. AİLE (Familya)
  6. CİNS
  7. TÜR

Örnek: Hayvanlar < Omurgalılar < Memeliler < Etçiller  < Kedigiller < Kedi (Felis) < Evcil kedi (Felis domesticus)

Alemden türe doğru geldikçe:

  • Birey sayısı azalır.
  • Tür çeşitliliği azalır.
  • Akrabalık derecesi artar.
  • Benzer özellikler artar.

Tür: Ortak bir atadan gelen birbirlerine benzer özellikleri olan ve çiftleştiklerinde verimli döller oluşturabilen bireyler topluluğudur.

Aynı türden bireylerin;

  • Kromozom sayıları
  • Beslenme şekilleri
  • Üreme şekilleri AYNIDIR.
  • DNA dizilimleri
  • Protein yapıları FARKLIDIR.

Türlerin İsimlendirilmesi

Türler ikili isimle isimlendirilirler. (Binominal isimlendirme)

TÜR İSMİ: CİNS İSİM + TANIMLAYICI İSİM

Felis + domesticus

(kedi)     (evcil)

  • Birinci isim büyük harfle başlar.
  • Bu isimlendirmeyi ilk olarak LİNNE yapmıştır.

Virüsler

  • Virüslerin hücresel yapısı yoktur. Virüsler;
  • Genetik madde (DNA veya RNA)
  • Protein kılıf ve enzim bulundururlar.
  • Virüslerde enzim sistemleri yoktur.
  • Virüsler dış ortamda kristal yapıdadır.
  • Virüslerde beslenme, sindirim, boşaltım, solunum, büyüme ve aktif hareket gibi hayatsal faaliyetleri YOKTUR.
  • Virüsler çok çabuk mutasyona uğrarlar. Bu şekilde çeşitlilik kazanırlar.
  • Virüsler mecburi parazittir. Hayatsa, faaliyet yapabilmek için konak hücreye ihtiyaç gösterir.
  • Virüsler sadece hücre içerisinde çoğalabilirler.
  • Virüslerin konak canlısı ve hücresi kendisine ÖZEL’dir.
  • Hücreler virüslere karşı interferon denilen koruyucu bir madde salgılar.

Virüsler bulundurdukları genetik maddeye göre; DNA’lı virüsler ve RNA’lı virüsler olmak üzere iki gruba ayrılırlar.

Virüsler konak canlıya göre üç gruba ayrılırlar:

Bitkisel virüsler

  • Bitki hücrelerinde çoğalan virüslerdir.
  • RNA’lı virü

Hayvansal virüsler

  • Hayvan hücrelerinde çoğalan virüslerdir.
  • Bu virüslerin çoğu DNA’lı, bir kısım RNA’lıdır.

Bakterivofajlar

  • Bakterilerde çoğalan virüslerdir.
  • Hepsi DNA’lı virüslerdir.
  • Virüsler girdikleri konak hücrenin YÖNETİMİNİ ele geçirerek kendilerini çoğaltırlar.

☆ Tüm virüsler zararlıdır.

Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması | Biyoloji Konu Anlatımı
Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması | Biyoloji Konu Anlatımı

Bakteriler

  • Prokaryot hücre yapısına sahip canlılardır. Çekirdek yoktur.
  • Sitoplazmada dağınık halde bulunan küçük DNA parçalarına plazmit denir.
  • Bakterilerde ribozomdan başka organel bulunmaz.
  • Bakterilerde hücre zarının etrafını saran bir de hücre çeperi bulunur.
  • Hücre çeperinin yapısı peptogiikan (Polisak-karit) dır.
  • Bakterilerin depo maddesi GLİKOJENdir.
  • Bakterilerin yüzeylere ve birbirlerine tutunmalarını sağlayan pilus adı verilen uzantıları vardır.
  • Bazı bakterilerde hücre çeperinin etrafını saran bir kapsül bulunur.
  • Kapsüllü bakteriler PATOJEN’dir. Yani hastalık yapıcıdır
  • Kapsül, bakterinin direncini artırır.

Bakteriler şekillerine göre; yuvarlak (Cocus), çubuk (Bacillus), kıvrımlı (Spirillum) ve virgül (Vibrio) olmak üzere 4 gruba ayrılırlar.

Bakteriler gram boyasıyla boyanmalarına göre; gram (+) boyanabilen ve gram (-) boyanamayan olmak üzere iki gruba ayrılırlar.

Bakteriler solunum şekillerine göre 4 gruba ayrılır.

Zorunlu Aerob Bakteriler

  • Oksijenli solunum yapan bakterilerdir.
  • Bu bakterilerde oksijenli solunumun yapıldı ğı mezozom adı verilen zar kıvrımları vardır. Yalnız oksijenli ortamda yaşayabilirler.
  • Zorunlu Anaerob Bakteriler
  • Oksijensiz solunum yapan bakterilerdir. Yalnız oksijensiz ortamda yaşayabilirler.

Gecici Aerob Bakteriler

Normalde oksijensiz ortamda yaşayan bu bakteriler oksijenli ortamda da yaşayabilirler.

Geçici Anaerob Bakteriler

Normalde oksijenli ortamda yaşayan bu bakteriler oksijensiz ortamda da yaşayabilirler.

Bakteriler beslenme şekillerine göre 2 gruba ayrılırlar.

Ototrof (Üretici) Bakteriler

Kendi besinlerini yapan bakterilerdir. İki gruba ayrılırlar.

Fotoototrof Bakteriler

Klorofilli bu bakteriler fotosentezle kendi besinlerini yaparlar.

Kemoototrof Bakteriler

Kemosentezle kendi besinlerini yapan bakterilerdir.

Nitrit, nitrat, sülfür ve demir bakterileri ile baklagillerin köklerindeki Rhizobium bakterileri örnek verilebilir.

Heterotrof (Tüketici) Bakteriler

  • Besinlerini dışarıdan hazır olarak alan bakterilerdir.
  • İki gruptur.

Parazit Bakteriler

  • Konak canlı üzerinde beslenen bu bakterilerde SİNDİRİM ENZİMLERİ YOKTUR. Besinleri dışarıdan hazır alırlar.
  • Şarbon, tifo, tetenos, verem, difteri gibi hastalıkları yaparlar.

Saprofit Bakteriler

  • Hücre dışı sindirimle besinlerini çürüterek alan bakterilerdir.
  • Bakterilerde iki çeşit üreme görülür.
  • Eşeysiz Üreyen Bakteriler
  • Bölünerek üreyen bakterilerdir.
  • Oluşan bakterilerin genetik yapıları birbirinin aynısıdır.

Eşeyli Üreyen Bakteriler

  • Konjugasyon köprüsüyle gen aktarımının olduğu üreme ş
  • Kalıtsal çeşitlilik sağlanır.
  • Farklı ortam şartlarına daha iyi dayanabilen bakteriler oluşur.
  • Bakterilere karşı kullanılan ilaçlara ANTİBİYOTİK denir.
  • Bakteriler zor ortam koşullarına karşı ENDOSPOR oluştururlar.
  • Endospor, zor ortam koşullarında bakterinin sitoplazmasındaki suyu dışarı vererek hücre ortasına toplanan hayatsal faaliyetlerin etrafını kalın bir çeperle çevrelemesiyle oluşturulur.
  • Endosporda metabolizma yavaşlatılarak bazal metabolizma oluşturulur.
  • Ortam koşulları düzelince bakteri eski haline döner.

Mayi Yeşil Algler

  • Prokaryot hücre yapısına sahip canlılardır.
  • Tatlı sular, denizler veya nemli yerlerde yaşarlar.
  • Hücre çeperleri vardır.
  • Depo maddeleri glikojendir.
  • Klorofil bulunduran bu canlılar fotosentezle kendi besinlerini yaparlar.
  • Havanın serbest azotunu tutarak bulundukları yerleri azot bakımından zenginleştirirler.

Arkeler

Prokaryot hücre yapısına sahip canlılardır. Hücre çeperleri vardır. Depo maddeleri glikojendir.

Farklı ortamlarda yaşayabilen özelleşmiş canlılardır.

Arkeler yaşam ortamlarına göre sınıflandırılırlar

Metanoienler (Metanoienik Arkelerj

C02 ve H2O’yu tepkimeye sokarak Metan gazı oluştururlar.

Zorunlu Aneroblurlar.

Bataklıklar, çöplüklerin alt kısımları, gübre yığınlarının alt kısımları gibi yerlerde yaşarlar.

Termofiller (Asın Sıcak Sevenler)

Aşırı sıcak seven arkelerdlr.

65°C – 80°C lerde yaşayabilen bu arkelerin 105°C ye kadar yaşayabilen çeşitleri vardır.

Psikrofilikler (Soğuk Sevenler)

Aşırı soğuk seven bu arkeler 5°C nin altındaki ortamlarda yaşayabilirler.

Halofiller (Aşırı Tuzcular)

Aşırı tuzcul yerlerde yaşarlar.

Tuz Gölü, Kızıl Deniz gibi tuzlu yerlerde yaşarlar.

Protista Alemi

  • Ökaryot hücre yapısına sahip canlılardır.
  • Potista alemindeki canlıların çoğu bir hücrelidir
  • Tatlı sularda, nemli topraklarda ve hayvanların vücut sıvılarında yaşarlar.
  • Protista alemi 6 grupta incelenir.

Kamçılılar

Kamçılarıyla hareket ederler.

Kloroplaşt bulunduran bu canlılar fotosentez ile kendi besinlerini yapabildikleri gibi dışarıdan hazır olarak da beslenebilirler. Çoğalmaları İkiye bölünmeyle olur.

Öglena, tripanazona (Uyku hastalığı yapar.) bu gruptandır.

Kök Ayaklılar (Yalancı Ayaklılar)

  • Yalancı ayaklarıyla hareket ederler.
  • Heterotrofturlar, yani hazır beslenirler.
  • Çoğu parazit olarak yaşarlar.
  • Yalancı ayaklar hareketin yanında besin alımında da kullanılır.
  • Çoğalman bölünmeyle olur.
  • Amipler ve foraminiferalar örnek olarak verilebilirler.

Sporlular

  • Hareket organelleri yoktur.
  • Besin kofulu ve kontraktil koful bulundurmazlar.
  • Hayvanlarda parazit olarak yaşarlar
  • Üremeleri eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip ettiği iki evrede gerçekleşir
  • Plazmodium ve Elimeria bu gruptandır.
  • Plazmodium örnek verilebilir.

Silliler

  • Silleriyle hareket ederler.
  • Çift çekirdeklilerdir.
  • Paramecium bu gruptandır.
  • Büyük çekirdek hayatsal faaliyetleri ve eşeysiz üremeyi sağlarken, küçük çekirdek eşeyli üremeyi gerçekleştirir.
  • Hücre ağzı bulunur.

Algler

  • Kloroplast bulunduran bu canlılar fotosentezle kendi besinlerini yaparlar.
  • Alglerin bazıları bir hücreli, bazıları ise çok hücrelidir.
  • Yeşil algler, kahverengi algler ve kırmızı algler örnek olarak verilebilir.
  • Çeperleri bulunur.

Mantarlar

Nemli ve organik maddelerin zengin olduğu yerlerde yaşarlar.

Amipsi hareketler yaparlar.

Hücre çeperleri yoktur.

Mantarlar Alemi

Ökaryot hücre yapısına sahip gelişmiş yapılı canlılardır.

Sporlarla çoğalırlar.

Kitinden oluşan hücre çeperleri vardır.

Depo maddeleri glikojendir.

Hetetrofturlar.

Beslenme şekillerine göre 2 gruba ayrılırlar

  1. Parazit Mantarlar

Konak canlı üzerinden beslenirler.

  1. Saprofit Mantarlar

Hücre dışı sindirimle besinlerini çürüterek alan mantarlardır.

Mantarlar yapılarına göre gruplandırılırlar:

Maya Mantarları

Bir hücreli mantarlardır.

Eşeysiz olarak tomurcuklanmayla ürerler.

Hamurun mayalanması, biranın elde edilmesi gibi olayları gerçekleştirirler.

Küf Mantarlar

Bu mantarlardan antibiyotiklerin ham maddesi olan PENİSİLİN elde edilir.

Şapkalı Mantarlar

Gelişmiş mantarlardır.

İnce hiflerin birleşmesiyle oluşan misellerle, bulundukları ortama tutunurlar.

Besin değerleri yüksektir.

Bitkiler Alemi

  • Ökaryot hücre yapısına sahip gelişmiş yapılı canlılardır.
  • Depo maddeleri NİŞASTA’dır.
  • Selülozdan oluşan hücre çeperleri vardır.
  • Kloroplast bulunduran bu canlılar fotosentezle kendi besinlerini yaparlar.

Bitkiler damar yapılarına göre 2 gruba ayrılırlar:

Damarsız Tohumsuz Bitkiler

Kök, gövde ve yaprak gibi organları gelişmemiştir.

İletim demetleri yoktur.

Metagenezle (Eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip etmesi) oluşturdukları sporlarla çoğalırlar.

Ciğer otları, boynuzlu ciğer otları, su yosunları ve kara yosunları bu gruptandır.

Damarlı Bitkiler

Kök, gövde ve yapraklar gelişmiştir, iletim demetleri bulunur.

Damarlı bitkiler üreme şekillerine göre 2 grupta incelenirler.

Damarlı Tohumlu Bitkiler

Çiçekli ve tohumlu bitkilerdir.

Eşeyli üremeyle oluşturdukları tohumlarla ürerler.

Damarlı tohumlu bitkiler tohum yapılarına göre 2 gruba ayrılırlar.

Açık Tohumlu Bitkiler

Çoğunlukla ağaç ya da çalı şeklindeki bitkilerdir.

Yaprakları iğnemsidir.

Gerçek çiçekleri yoktur.

Rüzgârla tozlaşırlar.

Kozalaklı bitkilerdir.

Tohum meyve içinde değil, kozalak yapraklarının altında ve açıktadır.

Çam, ardıç, ladin, köknar, sedir, servi v.b. örnekleri verilebilir

Kapalı Tohumlu Bitkiler

  • Gerçek çiçek, tohum ve meyveleri vardır.
  • Tohum yumurtalık içinde yer alır. (Meyvenin içinde kalır.)
  • Çenek yapısına göre isimlendirilirler.

 

Tek Çenekliler (Monokotiledon)

Çoğunlukla tek yıllık otsu, çiçekli bitkilerdir.

Gövdenin enirle Kalınlaşması görülmez.

Yaprakları uzun ve ince yapılıdır. Paralel damarlanma gösterirler.

Yaprak sapı yoktur. Yaprak gövdeye sarılmıştır.

Saçak köklüdürler.

Buğday, lale, zambak, muz, palmiye örnek verilebilir.

Çift Çenekliler (Dlkotiledon)

Tek yıllık ya da çok yıllık bitkilerdir.

Çok yıllık olanlarda gövde enine kalınlaşır. Bunu kambiyum doku sağlar. Yapraklarda ağsı damarlanma görülür.

Kazık köklüdürler.

Fasulye, nohut, kayısı, elma v.b. örnek verilebilir.

Hayvanlar Alemi

  • Ökaryot hücre yapısına sahip gelişmiş yapılı canlılardır.
  • Depo maddeleri GLİKOJEN’dir.
  • Aktif hareket ederler.

İlk olarak sinir şeridine göre gruplandırılırlar.

Hayvanlar > Omurgasızlar > Kordalılar > İlkel Kordalılar > Omurgalılar

Omurgasızlar Şubesi

-Sinir şeridi karın bölgesinden uzanır.

Gelişmiş iç iskelet yoktur. (Bazılarında dış iskelet bulunur.)

Eşeyli ve eşeysiz ürerler.

Hücre içi ve hücre dışı sindirim yaparlar. Çoğunda açık dolaşım vardır.

Açık dolaşım olanlarda;

  • Kılcal damar yoktur.
  • Kan vücut boşluğuna geçer. (Sinüs boşluğu)
  • Kanın akışı yavaştır.
  • Hemoglobin yoktur.
  • Kan solunum gazlarını taşı

Omurgasızlar şubesi altı sınıfta incelenir.

Süngerler

Denizlerde bir yerlere tutulu olarak yaşarlar.

Hücre içi sindirim yaparlar.

Eşeyli ve eşeysiz üreyebilirler.

En basit yapılı hayvanlardır. Çünkü; gelişmiş bir sistemleri yoktur.

Sölentereler

Denizlerde yaşarlar.

Eşeyli ve eşeysiz üreyebilirler.

Hücre içi ve hücre dışı sindirim yaparlar.

Tentakül adı verilen uzantıları besin alınımını ve savunmayı sağlar.

İlk defa bir sinir hücresi ve sinir ağına bu canlılarda rastlanır.

Tek açıklıklı, yani eksik sindirim sistemine sahiptirler. Bu açıklık hem ağız hem anüs görevi yapar.

Hidralar, mercanlar, resifler ve denizanaları bu gruptandır.

Solucanlar

Solucanlar üç gruba ayrılır.

Yassı Solucanlar

Eşeyli ve eşeysiz üreyebilirler.

Tek açıklıklı sindirim sistemleri bulunur.

Çoğu parazit olarak yaşar.

Hermafrodittirler (Çift cinsiyetli)

İlk defa gelişmiş bir sinir sistemine (İp merdiven sinir sistemi) bu canlılarda rastlanır.

Bu canlılardan itibaren endoderm ve ektoderm tabakalarıyla birlikte mezoderm tabakası da bulunur.

Planaryalar, tenyalar ve karaciğer kelebekleri bu gruptandır.

Yuvarlak Solucanlar

  • Hücre dışı sindirim yaparlar.
  • Çoğu parazit olarak yaş
  • Çift açıklıklı yani tam sindirim sistemi vardır. (Ağız ve anüs farklı açıklıklardır.)
  • Hermafrodit bu canlıların bazıları kendi kendilerini dölleyebilirler.
  • Trişinler, bağırsak kurtları, kıl kurtları örnek verilebilir.

Halkalı Solucanlar

Hücre dışı sindirim yaparlar.

Çift açıklıdırlar. (Tam sindirim sistemi vardır.)

Hermafrodittirler.

Vücutları segmentli (halkalı) bir yapıya sahiptir.

Kapalı dolaşım sistemi vardır.

Toprak solucanları ve sülükler bu gruptandır.

Yumuşakçalar

  • Çift açıklıdırlar.
  • Bazılarında kabuk şeklinde bir dış iskelet bulunur.
  • Çoğunda açık dolaşım görülse de bazılarında kapalı dolaşım görülebilir.
  • Salyangozlar, midyeler, istridyeler, ahtapotlar, mürekkep balıkları bu gruptandır.

Eklembacaklılar

  • Çift açıklıklıdırlar.
  • Açık dolaşım sistemine sahiptirler.
  • Hücre dışı sindirim yaparlar.
  • Vücutları segmentli bir yapıya sahiptir.
  • Hareket organlarında eklem bölgeleri vardır. ☆☆☆Çizgili kas bulundururlar.
  • Kitinden oluşan dış iskelet vardı
  • Duyu organları gelişmiş
  • Metamorfoz (başkalaşım) geç
  • İç döllenme, dış gelişme gö

Eklembacaklılar 4 alt grupta incelenirler:

Böcekler

  • Bir çift anten, üç çift bacakları vardır.
  • Trake solunumu yaparlar.
  • Arı, karınca, sinek, çekirge, vb.

Örümcekler

  • Dört çift bacakları vardır.
  • Baş ve göğüs bölgeleri kaynaşmıştır.
  • Örümcekler, akrepler, keneler bu grup tandır.

Kabuklular

  • Sularda yaş
  • Solungaç solunumu yaparlar.
  • İstakoz, karides, yengeç bu gruptandır.

Çok Ayaklılar

Vücutları segmentlidir.

Kırkayak, çiyan bu gruptandır.

Derisidikenliler

  • Çift açıklıklıdırlar.
  • Sularda yaşarlar.
  • Hücre dışı sindirim yaparlar.
  • Üzerlerinde dikensi bir dış iskelet bulundururlar.
  • Eşeyli ve eşeysiz üreyebilirler.
  • Açık dolaşım sistemine sahiptirler.
  • Denizyıldızı, denizkestanesi, denizhıyarı, vb.

İlkel Kordalılar Şubesi

  • Sinir şeritleri sırttan uzanır.
  • Omurganın ilkel hail notokort bulundururlar.
  • Solungaç yarıkları bulunur.
  • Omurgasızlarla omurgalılar arasında geçiş olarak kabul edilirler.
  • Kapalı dolaşım görülür.
  • Amflyoksüs ve tulumlular örnektir.

Omurgalılar Şubesi

  • Sinir şeritleri sırttan uzanır.
  • Gelişmiş bir iç iskeletleri vardır.
  • Eşeyli ürerler.
  • Hücre dışı sindirim görülür.
  • Kapalı dolaşımları vardır.
  • Kılcal damarları vardır.
  • Kan sürekli damarlarda dolaşır.
  • Kanın akışı hızlıdı
  • Hemoglobin bulundururlar.
  • Kan solunum gazlarını taşır.

Omurgalılar şubesi beş sınıfta incelenir.

Balıklar

Solungaç solunumu yaparlar.

Boşaltım ürünleri Amonyaktır.

Vücut dışı örtülerinde pullar vardır.

Dış döllenme ve dış gelişme yaparlar.

☆☆☆Balıkların kalpleri 2 odacıklıdır. (Bir kulakçık, bir karıncık)

☆☆☆Kalplerinde sürekli kirli kan vardır.

☆☆☆Balıklarda küçük kan dolaşımı yoktur.

☆☆☆Soğukkanlı bu canlılar, kış uykusuna yatmazlar.

☆☆☆ Balıklar iskelet yapısına göre iki gruba ayrılırlar:

Kıkırdaklı Balıklar

  • İskelet yapıları tamamen kıkırdaktan oluşmuştur.
  • Vücutlarında kemik bulunmaz.
  • Köpek balığı ve vatoz balıkları örnek verilebilir.

Kemikli Balıklar

  • İskelet yapıları kemikten oluşmuştur.
  • Yüzme keseleri vardı
  • Hamsi, alabalık, ton balığı vb. örnek verilebilir.

Kurbağalar

  • Dış döllenme, dış gelişme yaparlar.
  • Boşaltım ürünleri ÜRE’dir.
  • Amflblalar (İki yaşamlılar) olarak isimlendirilir. Çünkü hem suda, hem karada yaşayabilirler.
  • Kalpleri üç odacıklıdır. (İki kulakçık, bir karıncık)
  • Kirli ve temiz kan kalpte birbirine karışır ve vücuda karışık kan gider.
  • Soğukkanlı (Değişken ısılı) bu canlılar kış uykusuna yatarlar.
  • Metamorfoz (başkalaşım) geçirirler.
  • Larva döneminde solungaç, ergin dönemde deri ve akciğer solunumu yapar.
  • Kara kurbağası, su kurbağası ve semenderler (kuyruklu kurbağalar) bu gruptandır.

Sürüngenler

  • Akciğer solunumu yaparlar.
  • İç döllenme, dış gelişme gösterirler.
  • Boşaltım ürünleri ÜRİK ASİT’tir.
  • Kalpleri üç odacıklıdır. (İki kulakçık, bir karıncık)
  • Karıncıkta yarım bir perde bulunur. Fakat bu perde kirli ve temiz kanın karışmasını önleyemez. Vücuda karışık kan gider.
  • Soğukkanlı bu canlılar kış uykusuna yatarlar.
  • Vücut dışı örtüsünde tamamen birbirine kaynaşmış pullar vardır.
  • Timsahlarda yarım perde tam perde şeklini alarak kalp dört odacılıktı haline gelmiştir.
  • Kalpte karışmayan kan kalbin çıkışındaki Panizza kanalında karışarak vücuda karışık kan gider.
  • Yılanlar, kaplumbağalar, kertenkeleler, timsahlar bu gruptandır.

Kuşlar

  • Akciğer solunumu yaparlar.
  • İç döllenme, dış gelişme gösterirler.
  • Boşaltım ürünleri ÜRİK ASİT’tir.
  • Kalpleri dört odacıklıdır. (İki kulakçık, iki karıncık)
  • Kirli ve temiz kan birbirine karışmaz.
  • Sıcakkanlı canlılardır. (Sabit ısılı)
  • Vücut dışı örtülerinde TÜY’ler vardı
  • Ön üyeleri kanat şeklini almıştır.
  • Uzun kemiklerinin içi boş
  • Akciğerlerine bağlı hava keseleri vardır.

☆☆☆Zarlı diyaframları vardır.

☆ Ağızları gaga şeklinde olup dişleri yoktur.

Serçe, şahin, penguen vb. örnek verilebilir.

Memeliler

  • Akciğer solunumu yaparlar.
  • Boşaltım ürünleri ÜRE’dir.
  • Kalpleri dört odacıklıdır. (İki kulakçık, iki karıncık)
  • Kiril ve temiz kan birbirine karışmaz.
  • Sıcakkanlı canlılardır.
  • İç döllenme, İç gelişme gö
  • Yavrularını doğ
  • Ter bezleri ve süt bezleri vardır.
  • Yavrularını sütle beslerler.
  • Vücut dışı örtülerinde kıllar vardı
  • Kulak kepçeleri vardı
  • Akciğerlerinde ALVEOL adı verilen baloncuklar vardı
  • Kaslı diyaframları vardı
  • Olgun alyuvarları ç

Memeliler gelişmişlik sırasına göre; yumurtlayan memeliler (Ornitorek = gagalı memeli), keseli memeliler (Kanguru, koala) ve plesentalı memeliler (Fare, balina, yarasa, insan) olmak üzere üç gruba ayrılırlar.

NOT:

Vücut ısıları çevre sıcaklığına bağlı olarak değişen canlılara soğukkanlı (balıklar, kurbağalar ve sürüngenler), sabit vücut sıcaklığına sahip canlılara ise sıcakkanlı (kuşlar ve memeliler) canlılar denir..

Canlıların Beslenme Şekilleri

Canlılar arasındaki beslenme ilişkilerini gösteren her basamak, o canlının trofik düzeyi (Beslenme basamağı) olarak ifade edilir. Ekosistemde enerji akışı üretici, tüketici ve ayrıştırıcılar tarafından gerçekleştirilir.

Ototrof (Üretici) Canlılar

Kendi besinlerini yapan canlılardır.

İki gruba ayrılırlar.

Fotoototroflar

  • Klorofil bulunduran bu canlılar güneş ışığını kullanarak inorganik maddelerden organik besin sentezlerler.
  • Fotosentetik bakteriler, mavi-yeşil algler ve yeşil bitkiler bu gruptandır.

Kemoototroflar

  • Kemosentezle kendi besinini yapan canlılardır.
  • Kemosentetik bakteriler tarafından yapılır.

Heterotrof (Tüketici) Canlılar

Besinlerini dışarıdan hazır olarak alan canlılardır.

Üç gruba ayrılırlar:

Holozoik Beslenenler

Besinlerini katı ve büyük parçalar halinde alan canlılardır.

Aldıkları besinlere göre gruplandırılırlar.

Simbivotik Beslenenler

Besinlerini ortak yaşam şeklinde alan canlılardır.

Üç gruba ayrılırlar.

  1. Kommensalizm (+, 0)

Canlılardan biri fayda görürken, diğerinin fayda ya da zarar görmediği ortak yaşam şeklidir.

Örneğin köpek balığı ile birlikte yaşayan balıklar, köpek balığının parçaladığı besinden dağılan küçük parçalarla beslenirler. Köpek balığı bu durumdan fayda ya da zarar görmez.

  1. Mutualizm (+, +)

Her İki canlının da fayda gördüğü birlikteliklerdir.

Örneğin liken birliği (Mantar-Yeşil alg), insan bağırsağında A ve B vitamini yapan bakteriler

III. Parazitlik

Canlılardan biri fayda görürken diğeri zarar görür.

Parazitin üzerinde yaşadığı canlıya konak canlı denir.

En iyi parazit, konağını öldürmeden onunla uzun süre yaşayabilen parazittir.

  1. Bitkisel Parazitler

Kökleri olmayan bu bitkilerin, konak canlıdan beslenmelerini sağlayacak emeçleri vardır. İki çeşittir.

Yarı Parazit Bitkiler

Kloroplast bulunduran bu bitkiler fotosentezle organik besinlerini kendileri yaparlar fakat toprakla bağlantıları olmadıkları için su ve minerallen, üzerinde yaşadığı bitkinin odun borularına gönderdikleri emeçlerle alırlar.

Örnek; ökse otu.

Tam Parazit Bitkiler

Kloroplast bulundurmayan bu bitkiler tüm ihtiyaçlarını üzerinde yaşadığı bitkiden alırlar.

Emeçlerini odun ve soymuk borularına gönderirler.

Örnek; küsküt otu, canavar otu, cin saçı, yılan saçı.

  1. Hayvansal Parazitler

İki çeşittir.

İç Parazitlik

Konak canlı vücudunun içinden beslenir.

Konak canlıdan ayrılırsa yaşayamazlar.

Sindirim sistemleri gelişmemiştir.

Tenyalar, trişinler, bağırsak kurtları

Dış Parazitlik

Konak canlı vücudunun dışından beslenirler.

Sindirim sistemleri gelişmiştir.

Deri ve kan gibi yapılarla beslenirler.

Bit, pire, kene örnek olarak verilebilir.

  1. Saprofit (Çürükçül) Beslenenler

Hücre dışı sindirimle besinlerini çürüterek alan canlılardır.

Sindirim enzimlerini dış ortamdaki besinlerin üzerine salgılarlar.

Organik maddeleri inorganik maddelere dönüştürerek madde döngüsünde önemli bir rol oynarlar.

Saprofit bakteriler ve mantarlar bu gruptandır.

Hem Ototrof Hem De Heterotrof Canlılar

Fotosentezle kendi besinlerini yapabilen bu canlılar dışarıdan hazır olarak da beslenebilirler.

Böcekçil bitkiler ve öglena bu gruptandır.

Üreticiden son tüketiciye doğru gidildikçe normal koşullarda;

  • Biyokütle (Toplam üretim) azalı
  • Birey ağırlığı artar.
  • Birey sayısı azalır.
  • Zehirli atık (Biyolojik birikim) madde miktarı artar.

Enerji kaybı artar. Yani aktarılan enerji azalır. Bunun nedeni;

  • Alınan besinin bir kısmının sindirilmeden dışarı atılması
  • Enerjinin bir kısmının ısı enerjisi olarak kaybolması
  • Enerjinin bir kısmının canlı tarafından kullanılmasıdır. Geriye kalan enerji bir üst basamağa aktarılabilir.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BİRDE BUNLARA BAKIN

1 Yorum

  1. Canlıların çeşitliliği konusunu çok güzel özetlemişsiniz. Çıktı aldım ve TYT için çalıştım. Arkasından soru çözdüm ve full yaptım. İnşallah sınavda da böyle olur.

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Buradan Arama Yapabilirsiniz..
Sizce de Bir Beğeniyi Hak Etmiyor Muyuz?
Sponsorlu Bağlantılar